Problemy z pamięcią po udarze – jak sobie radzić na co dzień

Po udarze wiele osób zauważa, że gorzej zapamiętuje bieżące sprawy: czy lek był już wzięty, o której jest wizyta, co miało się zrobić po śniadaniu. To nie jest lenistwo ani roztargnienie. Udar uszkadza fragment mózgu, a pamięć, uwaga i planowanie są często pierwszymi funkcjami, które na tym cierpią – nawet wtedy, gdy mowa i ruch wracają do normy.

Dobra wiadomość jest taka, że mózg potrafi się w dużej mierze przystosować, a codzienność można tak ułożyć, żeby pamięć nie musiała dźwigać wszystkiego sama.

Jak mogą wyglądać kłopoty z pamięcią po udarze

• zapominanie, co miało się zrobić za chwilę (tzw. pamięć prospektywna),
• niepewność, czy coś już zostało zrobione – na przykład czy lek był wzięty,
• trudność z odtworzeniem, co działo się wczoraj albo rano,
• szybkie męczenie się przy kilku sprawach naraz,
• gubienie wątku w długiej liście zadań.

Każda z tych rzeczy jest męcząca. Razem potrafią odebrać pewność siebie i sprawić, że chory zaczyna polegać we wszystkim na rodzinie.

Co pomaga na co dzień

1. Jedna rzecz na raz

Długa lista „do zrobienia” przytłacza. Lepiej działa pytanie „co teraz?” i jedna odpowiedź. Kiedy sprawa jest załatwiona, przychodzi następna. Tak właśnie działa ekran „Teraz” w PatchMyMind.

2. Przypomnienie, które nie odpuszcza

Zwykłe powiadomienie w telefonie łatwo przeoczyć albo odruchowo zamknąć. Po udarze lepiej sprawdza się przypomnienie, które dzwoni tak długo, aż ktoś świadomie odpowie „Zrobione” albo „Przypomnij później”.

3. Mówić zamiast pisać

Małe pola i klawiatura w telefonie to dodatkowa przeszkoda, zwłaszcza przy osłabionej ręce. Dużo prościej powiedzieć: „o 15 lekarz” albo „za 20 minut leki” i zostawić resztę aplikacji.

4. Krótki pamiętnik dnia

Kilka zdań z godziną – kiedy wstałem, co zjadłem, gdzie byłem – pozwala odpowiedzieć na pytanie „co dziś robiłem?”. Taki zapis przydaje się też podczas wizyt u lekarza, neurologopedy czy rehabilitanta.

5. Stały rytm i stałe miejsca

Leki zawsze w tym samym miejscu, posiłki o podobnych porach, klucze w jednej misce przy drzwiach. Powtarzalność zdejmuje z pamięci część pracy.

6. Bliska osoba w tle

Rodzina nie musi stać nad głową. Wystarczy, że widzi, czy najważniejsze sprawy zostały zrobione, i może pomóc, gdy coś zostało pominięte. Więcej w tekście o opiece nad bliskim po udarze.

Kiedy porozmawiać z lekarzem

Jeśli kłopoty z pamięcią nagle się nasilają, pojawia się splątanie, nowe trudności z mową, widzeniem albo osłabienie jednej strony ciała – trzeba pilnie szukać pomocy. Objawy nowego udaru to sytuacja na numer 112. Stopniowe zmiany warto omówić z neurologiem lub neuropsychologiem, który może zaproponować ćwiczenia i rehabilitację poznawczą.